اولین باری که می خواستم چت کنم، خوب یادمه! با کلی وسواس یه آی دی درست کردم و توی یه چت روم رفتم. کلی آدم توی چت روم بودن و بعضی هاشون توی روم حرفای عجیبی می زدن! ده دقیقه ای اونجا بودم و وقتی دیدم خبری نیست، اومدم بیرون!
این، اولین تجربه من از چت کردن بود، تجربه ای که زیاد با دنیای واقعی متفاوت نبود! من می خواستم توی دنیای مجازی همون قواعد دنیای واقعی رو پیاده کنم! قواعدی که در روابط دنیای مجازی وجود داره با قواعد دنیای واقعی کاملا متفاوته و همین تفاوت موجب برتری و نقص های ویژه اون شده. در زیر به تعدادی از این قواعد –که به ذهنم رسیده- اشاره می کنم.
1. کسانی که وارد اتاق های گفتگو یا چت روم می شن، خواهان برقراری رابطه هستند. این افراد ممکنه توی دنیای واقعی آدم های نجوشی باشن ولی وقتی وارد چت روم می شن، این به معنای خواهان بودن اونهاست و این خواهان بودن، برقراری رابطه رو ساده تر می کنه!
2. ما همیشه توی دنیای واقعی در بیان احساساتمون مشکل داریم! وقتی خوشحال هستیم و دوست داریم بپریم و طرف مقابلمون رو در آغوش بگیریم و یه بوسه عاشقانه بینمون رد و بدل بشه! وقتی عصبانی هستیم و کارد بزنی، خونمون در نمیاد! وقتی از گفتن یه حرف فقط قصد شوخی داشتیم! وقتی یه مسئله برامون سوال شده و از طرف مقابلمون توضیح می خوایم! وقتی....! توی دنیای واقعی افراد کمی هستند که مهارت بیان احساس واقعی شون رو دارن اما توی دنیای مجازی چت، این کار هیچ مهارت خاصی نمی خواد! با یک کلیک(!) به طرف صحبتمون می گیم که چه احساسی داریم! با شکلک هایی که هر روز هم داره تعدادشون زیادتر می شه!
3. هر کدوم از ما با عنوانی خاص شناخته می شیم: خجالتی، پررو، گوشه گیر، اجتماعی، شجاع، ترسو، بی جنبه، عاشق، عصبی و .... ممکنه این خصوصیات، ذاتی ما باشن اما خیلی وقتا دوست داریم که این قالب رو بشکنیم و حتی برای لحظاتی یه جور دیگه باشیم! در دنیای واقعی این کار تا حد زیادی غیرعملی و یا خیلی سخته! اما در دنیای مجازی با ایجاد یک آی دی جدید، یک شخصیت جدید متولد می شه و ما به عنوان پدیدآورنده اون، هرطور که بخوایم اون رو رشد می دیم! این یکی از جذابیت های دنیای مجازیه!
4. واقعیت اینه که در دنیای واقعی اختیار کمی در انتخاب دوستانمون داریم! گروه دوستان ما اغلب فامیل، همکلاسی، همکار و همسایه هستند که دایره انتخاب ما رو محدود می کنه! در دنیای مجازی، مرزی وجود نداره و شما می تونید در ایران باشید و مثلا با نیکول کیدمن ارتباط اینترنتی داشته باشین! البته اگه کیدمن دوست داشته باشه، دوست بدقیافه ای مثل شما داشته باشه!!!
5. به علت اینکه در دنیای مجازی افراد بسیاری با ویژگی ها و اهداف مختلف وجود داره، شما مجبور نیستید که وقتتون رو -بیش از اندازه- برای همسو کردن فردی خاص با خودتون، تلف کنید! مطمئنا فردی دیگه –به همون صورتی که خواهانش هستید- با یه آی دی دیگه(!) انتظار شما رو می کشه!
مواردی که در بالا به اونها اشاره کردم، مربوط به جذابیت ها و نقاط مثبت ارتباط در دنیای مجازی بود و البته این نوع از ارتباط می تونه معایبی هم داشته باشه!
1. هنگامی که ما در دنیای واقعی با فردی مواجه می شیم حتی اگر مدت این مواجهه بسیار کوتاه باشه، ذهن ما به طور خودکار و براساس معیارهای ناگفته زیادی، راجع به اون فرد قضاوت می کنه و جالبه که این قضاوت –در شرایط عادی- تا حد زیادی به حقیقت نزدیکه! اما در دنیای مجازی، ما تنها اطلاعاتی از فرد مقابل داریم که از طریق خود اون فرد به ما داده شده! تا اینجا مشکلی نیست! مشکل اینجاست که ذهن ما همیشه خواستار بهترینه؛ پس به جای تمامی اطلاعات ندانسته از فرد مقابل، ویژگی هایی خوب و خواسته های خودش رو قرار می ده! اگر روزی این ارتباط مجازی وارد دنیای واقعی بشه، تناقض بین ذهنیت ما و واقعیت می تونه ویرانگر باشه!
2. به عنوان دومین ویژگی مثبت ارتباط در دنیای مجازی، به سادگی بیان احساسات اشاره کردم که می تونه تبدیل به یکی از معایب اون هم بشه! در دنیای واقعی اینرسی پیشرفت رابطه بالاست! همین کُند جلو رفتن رابطه، هم شیرینی های خاص خودش رو داره و هم می تونه از اتفاقات بدی در آینده جلوگیری کنه! به علت سهل الوصول بودن ابراز احساس در دنیای مجازی، گاهی وقتا در ابراز اون ولخرجی می کنیم! نه تنها فرد مقابل این احساس کاذب رو باور می کنه بلکه خود ما هم اون رو باور می کنیم! در جایی که باید یه بوسه ساده می فرستادیم(!) با یک کلیک اشتباه(!)، یه بوسه عاشقانه(!) بینمون رد و بدل می شه! رابطه به سرعت جلو می ره و این درحالیه که در نهایت قرار نیست به جایی برسه! این آفت خطرناکیه!
3. واقعیت اینه که اغلب هنگام برقراری رابطه در دنیای مجازی به اصولی مثل خیانت نکردن پایبند نیستیم! این، شاید درست باشه! یعنی این اصول مربوط به دنیای واقعی باشه! ما به راحتی و همزمان با دو معشوق –معشوقه- مختلف در ارتباط هستیم! اما به سختی می تونیم بفهمیم که آیا معشوقه –معشوق- ما، تنها با ماست یا نه!؟ راه موثری برای پی بردن، وجود نداره! بنابراین ما همیشه در تردید به سر می بریم! تردید می تونه تبدیل به آفت خطرناکی بشه!
4. در شروع رابطه در دنیای مجازی، همه چی خوبه! چون صرفا یه شکل جدید از آشنایی آدم هاست اما وقتی جلو می ره دیگه کارا نیست! هیچ کس نمی تونه اثر نگاه دو دلداده در چشم های هم رو انکار کنه! این نگاه و پل احساسی که بین اونها زده می شه، می تونه رابطه اونها را تا چندین سال تضمین کنه حتی اگه توی این مدت هم رو نبینن، صدای هم رو نشنون یا دست خط هم رو نخونن! در دنیای مجازی خبری از اون نگاه و پل زدن جریان سیال احساس و داغ شدن تموم وجود از این احساس نیست! در دنیای مجازی، باید توی مسنجر، جون کند و برای اثبات احساس، مدت گپ زدن رو زیاد کرد و تعداد آف های رد و بدل شده امروز رو با دیروز مقایسه کرد تا دید احساس کم شده یا زیاد!
5. جذابیت های ارتباط در دنیای مجازی، گاهی وقت ها، باعث جدایی فرد از دنیای واقعی می شه! هر چقدر ارتباط در دنیای مجازی خوب باشه، نمیتونه به طور کامل جای ارتباط در دنیای واقعی رو بگیره! به هرحال، ما واقعی هستیم و ناگزیریم در دنیای واقعی زندگی کنیم پس باید مهارت های مربوط به اون رو فرا بگیریم! دنیای مجازی می تونه یاریگر ما در این رابطه باشه به شرطی که هوشمندانه استفاده بشه و اگر هوشمندانه استفاده نشه، تبدیل به یک آفت می شه!
وقتی به ارتباط در دنیای مجازی فکر می کنم ناخودآگاه به یاد فیلم ماتریکس می افتم! آدم ها از طریق ماتریکس (مسنجر) وارد دنیایی جدید می شن! یه دنیای رویایی! در اون زندگی می کنن و شکل های مختلفی از بودن رو تجربه می کنن و البته باید دوباره به دنیای واقعی برگردن! با id های مختلف می تونیم تا بی نهایت خودمون رو تکثیر کنیم اما یادمون نره ما همونی هستیم که پشت کامپیوتر نشستیم! اون آی دی تنها یه تصویر از ماست که متاسفانه هیچ دلیلی برای واقعی بودنش وجود نداره!